جاثيه : 28 - 29 . از ميان اين چهار آيه ، ظهور آيهء سوم در قوّهء حافظه است يعنى : اين نيروى مرموز حافظه كه تمام كارها و گفتارها و تمام آنچه انسان مىبيند و ميشنود در خود ضبط و حفظ مىكند و انسان پس از گذشت ده ها سال به آن رجوع كرده و گذشته ها را به ياد مياورد و بيان مىكند ، اين حافظه روز قيامت در اختيار انسان گذاشته خواهد شد كه با خواندن آن كتاب مرموز و آن نوار ضبط بس حسّاس و غير قابل انكار ، دربارهء خويش قضاوت كند . اين كتاب در وجود انسان است * ( « وَنُخْرِجُ لَه يَوْمَ الْقِيامَةِ كِتاباً » ) * . اين كتاب همان ضبط و عكس اعمال آدمى است كه از وى جدا نيستند زيرا * ( « وَكُلَّ إِنسانٍ أَلْزَمْناه طائِرَه فِي عُنُقِه » ) * و آدمى با خواندن آن خودش حسابگر خويش است * ( « كَفى بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيباً » ) * . از آيهء چهارم روشن مىشود كه بشر گذشته از نامهء عمل شخصى يك نامهء عمل عمومى هم دارد كه فرموده : * ( « كُلُّ أُمَّةٍ تُدْعى إِلى كِتابِهَا » ) * معلوم مىشود براى هر امّت نيز كتابى است . على هذا قطع نظر از اعمال شخصى هر امّت مسئوليتهاى بخصوصى دارند كه نسبت به آنها پاى همه در ميان است و روى آن مسئوليتها كتاب بخصوصى متشكل مىشود و شايد مراد از آن كارها و بدعتهائى باشد كه از يكنفر ساخته نيست بلكه عده‌اى دست بدست هم داده آنها را بوجود مياورند . ايضا در آيات * ( فَمَنْ أُوتِيَ كِتابَه بِيَمِينِه فَأُولئِكَ يَقْرَؤُنَ كِتابَهُمْ ) * اسراء : 71 . همچنين حاقّه : 19 و 25 ، انشقاق : 7 و 10 . مراد كتاب اعمال است . در رسالهء معاد از نظر قرآن و علم ص 96 تا 109 . توضيح داده شده كه آيات دربارهء ثبت و ضبط اعمال سه دسته‌اند : اول آياتيكه دلالت بر شمارش و ضبط اعمال دارند ، دوم آياتيكه بمجسّم شدن و در يك جا جمع گرديدن اعمال دلالت دارند و سوّم آياتيكه دلالت بر شهادت اعضاء دارند . مراد از كتاب اعمال در اين آيات